 |
|
|
Geschiedenis
 De Scythen en de Kelten waren de oudste bewoners van het land. Ze leefden een geruime tijd voor Christus. De Romeinen hebben hier de provincie Pannonia gesticht. Ze hadden 3 eeuwen lang de leiding, maar na ruim 3 eeuwen raakten ze de leiding kwijt aan andere volken bijvoorbeeld de Hunnen die de leiding kregen van Attila
De Hongaren werden ook wel de Magyaren genoemd. De Magyaren stamde naar alle waarschijnlijk uit de Oeral. Tegen het einde van de 9de eeuw trokken 7 stammen naar dit land. Árpád. De leider van de stam Magyaren werd als eerste vorst gekozen. Uit zijn familie werden de eerste koningen gekozen. Prins Géza (972-997), zijn zoon Vajk - later 1e István (Stefan) koning bekeerde zich tot het christendom en legde basis voor de staat Hongarije.
Rond 1240 vielen de Mongolen onder Djengiz-Chan het land binnen en zijn na veel verwoestingen weer vertrokken. Bela IV heeft het land opnieuw opgebouwd. In 1300 eindigt het koningshuis Árpád.
Het huis Anjou (Karel Robert en Sigismund) regeerden in de 15de eeuw. In deze eeuw was de strijd tegen de Turken begonnen. Hongarije was het bastion dat onder leiding van Hunyadi het westen van het Turkse leger heeft verdedigd. Hunyadi was erg populair. Zijn zoon, Mátyás Hunyadi regeerde in de tweede helft was de 15de eeuw, dat de gouden jaren van Hongarije waren, met vrede en een grote culturele bloei.
In de slag van 1526 bij Mohács werden de Hongaren verslagen door de Turken. Het land kwam voor een deel onder bestuur van de Osmaanse sultan en voor een deel onder dat van de Habsburgse keizer in . Het eind van de Turkse periode (1686) is een diepe cesuur in de Hongaarse geschiedenis. De Turkse periode heeft de Cserehát de mogelijkheid gegeven om op cultureel gebied aan te knopen. Toch is er ook veel schade geweest, van honderden dorpjes en vlekken was na de Turkse nederlaag geen spoor meer over.
Na de bevrijding van de Turken, kregen de Habsburgers volledig de macht over Hongarije. Onder Ferenc Rákóczi II kwam een aantal mislukte opstand tegen hen. In het begin van de 19de eeuw ontstond een hervormingsbeweging en een vrijheidstrijd onder leiding van Graaf István Széchenyi (stichter van de Hongaarse KNAW) Kossuth Lajos (politicus) en Sándor Petöfi (dichter).
Na de Franse revolutie in 1848 is de Hongaarse opstand begonnen tegen de Habsburgse monarchie. In 1849 riep Kossuth de Hongaarse onafhankelijkheid uit. Lajos Batthyányi werd het regeringshoofd en voor de eerste keer werd een nationaal parlement door het volk aangewezen.
 Eerst konden de pogingen om Hongarije te veroveren van de Oostenrijkse keizer Frans Jozef I worden onderdrukt, maar nadat hij steun kreeg van de Russische tsaar Nikolaas I. Met behulp van deze Tsaar kon Hongarije worden veroverd. 13 Hongaarse generaals en de minister president (Batthyányi) werden opgehangen.
Eind van de 19de eeuw is aan Ferenc Deák (gematigde politicus) bereikte een compromis tussen de Hongaarse adel en de Habsburgen. Hongarije kreeg eigen grondwet en werd lid van de monarchie. De voertaal werd Duits, er was een gezamenlijk leger en gemeenschappelijke buitenlandse politiek. Zo is Hongarije in de Eerste Wereldoorlog aan de zijde van Oostenrijk terechtgekomen. Na verloren oorlog, bij de Vrede van Versailles viel het Habsburgse rijk uiteen en de Habsburgers werden verdreven. Oostenrijk en Hongarije hadden grote gebieden (70% van het oorspronkelijke gebied) moeten afstaan. Een groot aantal Hongaren werden een minderheid in de omringende landen.
 In november 1918 was Hongarije een Volksrepubliek geworden. In maart 1919 had deze republiek plaatsgemaakt voor een Radenrepubliek. Het verdrag van Trianon (1920) met de geallieerden betekende een aanzienlijke gebiedsverkleining: grote gebieden met Hongaarse bevolking vielen toe aan de omringende landen. In 1921 werd de monarchale regeringsvorm hersteld, nadat een Radenrepubliek onder de communist Béla Kun ineengestort was.
De vrede van Trianon en het experiment van Béla Kun bepaalden het politieke klimaat in de periode tussen de wereldoorlogen.
De communistische partij bleef verboden en de activiteiten van de socialistische partij werden beperkt. Kerkelijke leiders kregen meer invloed. Hongarije zocht aansluiting bij Duitsland en het nationaal-socialisme kreeg steeds meer aanhang. Dankzij de invloed van Duitsland kreeg Hongarije in 1939 gebiedsuitbreiding ten koste van Slowakije.
In WO II probeerde Hongarije een neutrale houding te etaleren, maar de sympathieën met Duitsland waren overduidelijk. Doordat Duitsland en Italië in 1940 een deel van het Roemeense Transsylvanië aan Hongarije toewezen was die houding moeilijk vol te houden. In 1941 werd de oorlog verklaard aan de Sovjet-Unie. In 1943 knoopte de regering geheime besprekingen aan met de geallieerden, waarna Duitsland het land bezette en prompt de jodenvervolging inzette.
In januari 1945 werd het land van de Duitsers bevrijd door Sovjettroepen. De voorlopige regering begon meteen met de herverdeling van de grond, die nog grotendeels in handen was van de adel en de Kerk.
Al snel na het eind van de oorlog kwamen de verhoudingen tussen de Westerse Geallieerden onder druk te staan. De eerste aanleiding was mogelijk de atoomaanval op Japan en al tegen het eind van 1946 vond men in de Sovjettop dat het nodig was om rekening te houden met een volgende oorlog. In de loop van 1947 verslechterde de sfeer nog verder door de introductie van het Marshallplan. Op een bijeenkomst die tussen 22 en 27 september 1947 in Polen werd gehouden, werd in stilte de Kominform opgericht, een ‘informatiebureau’ voor de communistische partijen, dat in werkelijkheid bedoeld was als opvolger van de Komintern. Toen eenmaal duidelijk was, dat de Verenigde Staten met het Marshallplan werkelijk aanstuurden op de deling van Europa, bracht Stalin in de Oosteuropese landen de communistische partijen aan de macht. Dit gebeurde het eerst in Tsjechoslowakije op 17 februari 1948. In Hongarije was de vereniging van de sociaaldemocratische en de communistische partij tot de Hongaarse Werkers Partij in juni van dat jaar de beslissende stap.
 Er begon een periode waarin partijleider Mátyás Rákosi (1892-1971) systematisch afrekende met bevolkingsgroepen en met personen die een bedreiging zouden kunnen vormen voor de communistische partij. Deze overweging speelde ook een rol bij de collectivisatie van de landbouw die speciaal de meer welvarende boerenstand moest breken en die omdat ze nu eenmaal niet samenging met modernisering van de landbouw, geen enkele verbetering bracht. Tegelijkertijd kreeg de arbeiders- en de landarbeiderjeugd tevoren ongekende kansen op scholing en het bereiken van posities in het bedrijfsleven en op maatschappelijk gebied.
Tegen het eind van de jaren ’40 waren de communistische leiders er vast van overtuigd dat Hongarije één van de slagvelden van de derde wereldoorlog zou worden. Daarom verwaarloosden zij de wederopbouw en modernisering van het land. Ze concentreerden zich op projecten die in verband met de naderende oorlog van belang waren, zoals de staalfabriek van Stalinstad en de metro van Boedapest. Hongarije was intussen een land waar de terreur regeerde en de politieke politie oppermachtig was. Nadat mogelijke haarden van oppositie buiten de communistische partij vernietigd waren, kwam de beurt aan de partij zelf. Grote aantallen hoge en lage partijfunctionarissen verdwenen in de gevangenis en het kwam tot een proces waarin op basis van valse beschuldigingen verschillende doodstraffen werd uitgesproken.
Het uitblijven van de oorlog bracht Mátyás Rákosi in een lastig parket en zijn positie werd al helemaal onhoudbaar toen in 1953 Stalin overleed. De Sowjet-top schoof Imre Nagy naar voren, die als regeringsleider probeerde de op de oorlogsindustrie en de oorlogsvoorbereiding gerichte koers om te buigen. Op de golven van de politieke strijd in Moskou kwam Rákosi echter al snel weer bovendrijven. Maar nu kreeg de partijleider te maken met een oppositie, die niet alleen aan de universiteiten en onder intellectuelen, maar ook in het partijapparaat aanhangers vond. In 1956, toen in Moskou de stroming die de Koude-Oorlogsspanning wilde proberen af te bouwen, duidelijk de overhand had, kon de partijtop in Hongarije de oppositie niet langer negeren. Op 21 juli werd Rákosi door de Sowjet-leiding afgezet en op transport gesteld naar de Sowjet-Unie. Op 6 oktober kregen László Rajk en enkele andere partijfunctionarissen die in 1949 na een schijnproces ter dood waren gebracht, een officiële herbegrafenis. Op 23 oktober van dat jaar bracht de oppositie een programma van politieke hervormingen naar voren. Een demonstratie die het eisen pakket ondersteunde, liep uit op een spontane volksopstand. Sowjet-leider Nikita Chroestjow probeerde aanvankelijk de situatie onder controle te krijgen door Imre Nagy opnieuw naar voren te schuiven.
Een nieuwe regering onder Nagy willigde de eisen van de laatsten in onder andere de terugtrekking van de Sovjetbezettingstroepen, vrije verkiezingen en afschaffing van de geheime politie. De Sovjet-Unie trok hierop haar troepen uit Boedapest terug. Nadat de Sovjettroepen uit Boedapest waren teruggetrokken, kondigde Nagy aan dat er een eind was gekomen aan het communisme in Hongarije en dat het land uit het Warschaupact trad.
Er werd een nieuwe regering gevormd onder János Kadár, die van Hongarije weer een Sovjet-satellietsstaat maakte. Ca. 200.000 Hongaren ontvluchtten eind 1956 hun land.
Onder Kádár werd de collectivisatie opnieuw aangepakt. Op de nieuw gevormde bedrijven was de mechanisatiegraad laag en de productiviteit daardoor gering. Als gevolg daarvan werd Hongarije van een graanexporterend een graanimporterend land.
In 1968 werd het Nieuw Economisch Mechanisme ingevoerd, dat afweek van centraal geleide planning door meer ruimte te laren aan de directie van de fabrieken. Datzelfde jaar bewees Hongarije zijn solidariteit met de Sovjet-Unie en het Warschaupact door troepen te sturen om een eind te maken aan de Praagse Lente.
De verhouding met het Vaticaan verbeterde in 1971 toen een overeenkomst gesloten werd, waarbij onder andere de kwestie Mindszenty geregeld werd. Ook de verhouding met westerse landen werd beter onder andere met de VS.
 In de jaren zette de liberalisatie zich voort, waarbij men er wel voor zorgde de Sovjet-Unie niet te provoceren. De regering moest enkele bezuinigingen doorvoeren en belastingen verhogen om de inflatie te bestrijden. In 1988 werd de perscensuur deels opgeheven, werden demonstraties en stakingen toegestaan en mochten politieke bewegingen zich openlijk uiten. De realistische aanpak van binnenlandse en buitenlandse zaken was vooral het werk van Kádár, maar vanwege zijn weigering om het economische beleid aan te passen (ongeveer een vijfde van de bevolking leefde onder de armoedegrens) werd hij in 1988 afgezet.
In het najaar van 1989 begon de communistische partij onderhandelingen over de overdracht van de macht en verkiezingen in mei 1990, waaraan ook de gauw-gauw tot Hongaarse socialistische partij herdoopte communistische partij deelnam, brachten de eerste niet-communistische regering in het zadel. Er werd een meerpartijenstelsel ingevoerd en de naam Volksrepubliek Hongarije werd gewijzigd in Republiek Hongarije.
De herstructurering van de Hongaarse economie die in wezen al sinds het eind van de jaren ’70 op de agenda stond en die in de jaren ’80 aarzelend op gang was gekomen, kon onder de nieuwe politieke omstandigheden eindelijk onder stoom raken. Zo gingen de verliesgevende kolenmijnen, die een nagel aan de doodskist van het Hongaarse socialisme waren geweest, eindelijk dicht. In sectoren als de staalindustrie en de bouw nam de productie en de werkgelegenheid belangrijk af. In de landbouw begon een nieuw tijdperk met de opheffing van de landbouwcoöperaties en de staatslandbouwbedrijven.
Bij de herstructurering van de Hongaarse economie speelden internationale concerns, waarvan enkele al in de jaren ’80 in het land activiteiten hadden opgezet, een grote rol. In de jaren ’90 namen zij ook belangrijke Hongaarse concerns over. Tegen het eind van de jaren ’90 werd Hongarije in de internationale economische bloedsomloop opgenomen.
Kenmerkend voor de politieke ontwikkeling in de jaren ’90 is, dat een poging om een z.g. eigen Hongaarse weg te ontwikkelen met een programma ergens tussen socialisme en liberalisme in, niet slaagde. Het Hongaars Democratische Forum (MDF), dat deze lijn vertegenwoordigde, behaalde in 1990 een enorme overwinning en leverde ook de eerste postsocialistische regering, maar schrompelde in de loop van dat decennium tot een dwerg ineen. De politieke verhoudingen gingen steeds meer op die in Duitsland lijken met een grote rechts-nationalistische partij (Fidesz), een even grote socialistische partij (MSZP) en een kleine, maar wel belangrijke liberale partij (SZDSZ).
In 1991 trad Hongarije uit het Warschaupact. Met Duitsland werd in 1992 een vriendschapsverdrag gesloten. De relatie met de buurlanden Joegoslavië (Servië), Slowakije en Tsjechië werd in de eerste helft van de jaren negentig beheerst door discussies over de positie van de Hongaarse minderheden in die landen en over het erkennen van de grenzen. Met Slowakije werd hierover in 1995 een akkoord bereikt. In 1992 werd door de zogenaamd Visegrad-Vier (Hongarije, Polen, Tsjechië en Slowakije) overeengekomen uiterlijk in het jaar 2001 een gezamenlijke markt te vormen, samen met de EG.
In 1994 werd als resultaat hiervan een associatieverdrag met de EU van kracht (Europa-akkoord), waardoor Hongaarse producten makkelijker op de Europese markt verkocht kunnen worden. In dat jaar werd ook het EU-lidmaatschap aangevraagd en werd met de NAVO een Partnerschap voor Vrede overeengekomen.
In 1997 werd Hongarije samen met Polen en Tsjechië door de NAVO uitgenodigd toe te treden tot het bondgenootschap. Ook zat het land in de groep waarmee de EU besloot verdere stappen naar toetreding te nemen.
Op 1 mei 2004 trad Hongarije vervolgens toe tot de Europese Unie (EU).
|
|
|
|
